فراتر از یک تذکار تقویمی ایستادن

فراتر از یک تذکار تقویمی ایستادن در آستانه چهارم دی‌ماه، سالروز شهادت آقانورالله نجفی اصفهانی، نباید صرفاً یک مرور کلیشه‌ای از سیره یک فقیه باشد. او را نباید تنها در ردای یک فقیه مشروطه‌خواه یا مصلح اقتصادی تقلیل داد؛ حقیقتِ آقانورالله، مواجهه با یک فلسفه‌ی سیاسیِ ناتمام و معمارِ یک هستی‌شناسیِ مقاومت است. او دریافت که استعمار، پیش از آنکه خاک یک سرزمین را اشغال کند، ابتدا تنِ انسان را به تسخیر درمی‌آورد. ۱. لباس؛ اولین سنگر هویت آقانورالله پرسشی بنیادین را پیش روی ما می‌گذارد: چگونه می‌توان از استقلال روح سخن گفت، در حالی که تن در تار و پود بافته‌های بیگانه محصور است؟ از منظر او، لباس اولین سنگر هویت است؛ چرا که وقتی پارچه‌ی قبای یک عالم یا کت یک روشنفکر در کارخانه‌های بیگانه تولید شود، ناخودآگاهِ او نیز در همان کارخانه‌ها بازتولید خواهد شد. بر این اساس، تأسیس شرکت اسلامیه توسط او، نه یک کنشِ تجاری ساده، بلکه یک مانیفستِ وجودی برای خروج فقه از حاشیه کتاب‌ها و طنین‌انداز شدن آن در صدای چرخ‌های بافندگی بود. ۲. استقلال به مثابه‌ی یک واقعیت فیزیکی در اندیشه‌ی آقانورالله، سیاست در بیانیه‌های تند خلاصه نمی‌شد، بلکه او سیاست را در تولید می‌جست. او به خوبی درک کرده بود که استقلال صرفاً یک مفهوم حقوقی یا انتزاعی نیست، بلکه یک واقعیت فیزیکی است. او به دنبال نوعی زیست بومی بود که در آن تکنولوژی نه به عنوان یک عنصر غریبه، بلکه به عنوان ابزاری در خدمت هویت عمل کند. او با کارخانه دشمنی نداشت، بلکه می‌خواست روح ایرانی-اسلامی را در کالبد صنعت بدمد. ۳. مسیر سوم: عبور از دوگانگی‌های کاذب شهادت او، تنها حذف یک رقیب سیاسی نبود، بلکه سرکوبِ یک امکانِ متفاوت برای زیستِ ایرانی بود. با حذف او، آن مسیر سوم که نه تسلیم محض در برابر غرب بود و نه انزوای کورکورانه، مسدود شد. آقانورالله به دنبال انسانی بود که در عین سجاده‌نشینی، چرخ صنعت را هم بچرخاند؛ الگویی که نه استعمار خارجی آن را برمی‌تافت و نه استبداد داخلی که به دنبال توسعه‌ی ویترینی بود. ۴. میراثی برای انسان معاصر امروز در عصر برندها و استعمار نوین اشیاء، ایده‌ی او بیش از هر زمان دیگری زنده است. آقانورالله به ما می‌آموزد که مقاومت یک امر فانتزی نیست، بلکه از نوک انگشتان کارگری آغاز می‌شود که پارچه‌ی غیرت می‌بافد. او به دنبال خلق انسانِ مولد بود؛ انسانی که پیش از اعتراض زبانی، با دست‌هایش حقیقتِ حضور و استقلال خود را به جهان ثابت کند.

رحامدیا (رسانه حوزه انقلابی)